23:58:46  mijn uitgangspunt voor deze 24 uur is luisteren als materiaal in te zetten. Voor zover ik nu kan begrijpen, maakt het luisteren naar anderen een territorium. Creëert het een ruimte voor een expressie van beleving en ritmes die voor een gemeenschap van belang zijn. 

 

23:55:03 wat is een gemeenschap, vraag ik me af? De helderste omschrijving die ik vind is deze: met een of meer anderen deel hebben aan iets. Ik denk dan meteen aan een menselijke gemeenschap, maar het lemma laat ruimte voor verbreding naar levende gemeenschappen (waar Philippine Hoegen het over heeft). 

 

23:52:13 ik vraag me af: ik begin meteen als de andere drie 24-uurs-projecten met het documenteren van gedachtes en inzichten. Maar past dat? Ik besluit eerste maar eens minimaal twee uur alleen te luisteren. En me mee te laten nemen. Hoe werkt dat? Wat vind ik dan? 

 

23:35:14 [ik hou het nog niet eens een kwartier vol om alleen (in de zin van: uitsluitend) te luisteren. Het is moeilijk. Ik merk dat ik iets wil: ik wil de mooi uitspraken niet laten vervliegen, ik wil de inzichten vasthouden, ik wil ze bezitten als van mij. Ik realiseer dat ik hierin zal moeten oefenen. Dat kan ik niet vandaag op morgen leren. Ik zal mijn eigen weg daarin moeten vinden, het luisteren eigen moeten maken. Ik besluit toch maar wat dingen op te schrijven, maar me te beperken tot korte notities.]

 

23:31:48 Het oor wordt een gids door de wereld.  

 

Jeanne creëert tussenruimtes, contexten en kruispunten waar nieuwe relaties tot stand kunnen komen. Het collectief (van mensen, instellingen, conceptuele kaders) als een leerproces dat in context wordt geplaatst. Kan dat ook met niet-menselijke entiteiten? 

 

Jeanne bevraagt autonomie van kunst. Is dat ook een vraag naar auteurschap?

 

23:11:06 “The artist has to decide whom to serve.” “How can I put my self to work … be an instrument?”

 

23:00:46 Unraveling the invisible institutions. [Ik ben ziek, maar besloot toch deze 24 uur in te stappen, Maar nu voel ik af en toe het bureau onder me wegschuiven. Misschien maar even een stapje terug doen in intensiteit en niet tot het uiterste gaan. Ik kan altijd later nog eens terugkomen.]

 

22:53:18 Testing regulation. 

Beweging ontstaat in het doen, in het leren door te doen. 

Community betekent werken met lokale experts (het is hun bioregio).

Nieuwe ruimte(s) creëren om los te komen van bestaande structuren en nieuwe vragen te stellen (of vragen opnieuw te stellen). 

 

20:58:27 Ik luister naar Jeannes visie op ‘note taking’. Niet als letterlijk neerpennen van wat er is gezegd (en wat ik zelf vaak geneigd ben te doen in het luisteren of lezen) maar als echoën in een groep: wat heb je nu eigenlijk gehoord? Een interessant manier om verslag te doen die ik wil uitproberen…

 

Wat ik heb gehoord is dit: collectief werken is niet een groep ‘zijn’, maar er een worden. Het samen werken (twee woorden) aan de plek waar je bent. Ook gaat het over het uitsparen van tijd en ruimte om anders te kunnen bewegen en een verbeelding op gang te brengen van nieuwe mogelijkheden. Je kunt alleen iets maken, als je het eerst kunt verbeelden. Wat er verbeeldt moet worden, komt naar voren in het samen werken. Als kunstenaar tekent Jeanne voor zichzelf een veld af. Een interactieveld noemt ze het, op basis van vragen. Eenmaal in het veld, is ze onderdeel van een bewegend collectief. Ze maakt diagrammen om de samenwerkingen en verbindingen te visualiseren. In de samenwerking is aandacht voor temperaturen, zodat ieder vanuit zijn eigen energie kan deelnemen (Heezen, 2023). 

 

16:24:33 Wat ik heb gehoord is dit: Het is belangrijk om je uit te spreken, maar nog meer om gehoord te worden en om te luisteren. Om daadwerkelijk iets te veranderen in en met een gemeenschap moet je waken voor windowdressing en juist aandacht hebben voor het grondwerk. Aanwezig zijn en verbinding zoeken met de plek waar je bent. Je hoeft geen volledig nieuwe wereld te creëren (liever niet zelfs), maar handelt vanuit het verschil tussen de twee zoals in veel science-fiction verhalen gebeurt. Het is belangrijk te zorgen voor shelter, een veilige omgeving waar ook de kleinen zich gehoord en welkom voelen. Vloeibaar zijn als water, dansen, muziek maken (en luisteren). Met bloemen, kaarsen en het gerinkel van belletjes (Heeswijk, 2022). [Ik maakte tijdens deze lange podcast kleine sculpturen als echo’s van wat ik hoorde, zie foto.]

 

05:26:03 Ik begin weer na een nacht slapen. [Ik stortte gisteren helemaal in, dus stopte wat eerder. Het oefenen in luisteren is lastig in mijn eentje thuis; hier geef ik nog wat extra tijd aan als ik dinsdag naar mijn cursus in Parijs ga.]

 

05:10:32 ik lees wat over Jeannes oeuvre-uitgave Systems. [Omdat ik ziek was, kon ik het boek niet ophalen in de bibliotheek. Ik geef er volgende week op de academie nog wat extra tijd aan. Ik speel het interview dat ik gisteren luisterde (Heezen, 2022) nog eens af in mijn hoofd: het gaat niet om hoeveel je bijdrage of wie het meeste bijdraagt. Het gaat om het worden van een collectief. Ik ben dus ook met de wording bezig als ik even wat minder doe.] 

 

04:47:58 “Het lokale radicaliseren” in een combinatie van performatieve acties, discussies en andere vormen van organiseren en pedagogiek. 

 

04:40:35 ‘tussen formele lessen en het dagelijks leven bewegen’ (Balaguer, 2023)

 

04:23:22 Trainings for the Not-Yet … Wat zouden die van mij kunnen zijn? Ik kan mijn beeldend werk zien als ‘learning object’, of learning proces, ‘tool in wait for activation’ (jeanneworks.net). 

 

04:21:18 Continue leren over de ‘relatie kunst-leven’ in collectiviteit. Beeldend werk als training en testlocatie. “Het op elkaar reageren, het tijdelijke, het performatieve en het transciente. Dingen die niet hoeven te stollen of worden vastgezet, maar die je voortdurend kan oppakken en mag opmaken. Dat procesmatige sprak mij heel erg aan” (ArtEZ Studium Generale, z.d.). 

 

03:59:57 Niet-homogene groepen, mensen met ‘different learning abilities’ vormen het uitgangspunt voor Jeannes vorming van een collectief. Met Deep Listening als techniek en werkend vanuit een feminist practice of care. Ik ervaar dat ik steeds mee woorden krijgt aangereikt om te praten over mijn eigen visie en werk. Context te geven aan wat ik doe. En vooral aan hoe ik het doe. 

 

03:31:53 een omgeving waarde in en uit kunt bewegen, meer werkplaats dan lokaal. “Engagement heeft een ritme” (temporaliteit van commitment). 

 

02:57:22 Ik zet de Deep Listening-podcasts in mijn afspeellijst. 

 

02:53:54 ‘We moeten alles om ons heen opzuigen”. Het resultaat van het onderzoek kan vervolgens van alles zijn. “Ik heb nog geen idee wat we precies gaan doen.” Volgens Jeanne is beginnen met nadenken al een ingreep en het begin van een kunstwerk. 

 

02:25:10 ik lees Honesty with the Real (Garcés, 2012). Kunst kun je zien als een vorm van behandeling, zorg (treatment). Ik merk dat mijn interesse niet per se uitgaat naar de inhoud van de projecten, maar naar Jeannes manier van denken over kunstenaarschap, over het maken en overdragen. Ze geeft me handreikingen om te praten over mijn eigen visie op en positie in het artistiek-educatieve speelveld. Woorden die ik nog miste. Net als in de praktijk van Jeanne, doemen de werkelijke vragen op in het doen van mijn onderzoek en niet zozeer vooraf. 

 

02:12:58 De oplossing of het resultaat is geen vaststaande outcome (Visser & Bongers, z.d.). Het werk is een tijdelijke zone waar dingen kunnen gebeuren en vragen zich juist aftekenen. Ik denk: onderzoek als een vorm van verzet tegen de structuur van het theoretisch eindonderzoek. Wat ik oplever is een tijdelijke stolling van het proces in een vorm die dan past. “Het is geen uitgangspunt van mijn inzet als kunstenaar dat er een exposeerbaar object komt, er zijn ook andere manieren om tentoon te stellen” (Visser & Bongers, z.d.). 

 

00:49:32 “In the place of the workshop, the training; in the place of the exhibition, the ‘learning object’” (Goodner, 2023). In een collectief gebeuren is sprake van een kinetische potentieel: er staat altijd iets te gebeuren. 

 

CARE-WORK | MEDIUMSHIP | STEWARDSHIP | SILENCE AS A FORM OF RESISTANCE

 

Documentatie kun je naast verslaglegging (vastlegging) ook zien als genealogie met referenties naar andere praktijken (van andere mensen, andere tijden, andere plekken). 

 

00:02:55 Het zit er bijna op en ik heb nog zoveel te ontdekken. Wat ik niet moet vergeten is dat Jeannes praktijk zich ook heeft ontwikkeld in het doen. Ik kan beginnen op een punt waar het voor mij relevant en haalbaar voelt en vanaf daar verder gaan. Het veld in stappen en gaan verkennen, verbindingen aangaan met andere entiteiten en samen leren. 

 

00:00:00 De tijd is op, maar er zijn nog stemmen die weerklinken voor verdere ontdekking: 

​

• Black Mountain College (denk ook aan de documentaire over Josef en Anni Albers in MAM)

• Institute of Cartopology

• Anne Carson: Autobiography of Red en Variations on the Right to Remain Silent

• Antena Aire: An ultra translation Manifesto

• bell hook: Teaching Community: A pedagogy of Hope (2002)